“အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်) နိုင်ငံမှာ ရွေးကောက်ပွဲအလွန် ပဋိပက္ခ တိုက်ပွဲများဆက်လက်ဖြစ်ပွါးနေလို့ အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံ​ေတွနဲ့ပြင်သစ်က တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖို့တောင်းဆို”

Spread the love
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

“အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်) နိုင်ငံမှာ ရွေးကောက်ပွဲအလွန်
ပဋိပက္ခ တိုက်ပွဲများဆက်လက်ဖြစ်ပွါးနေလို့
အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများ၊ပြင်သစ် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖို့တောင်းဆို”

November 11, 2020

အင်္ဂါနေ့မှာ အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်) သမ္မတ
အယ်လက်ဆိန်း ကွာတာရာ ထပ်မံရွေးကောက်ခံရတဲ့အတွက် ပဋိပက္ခတိုက်ပွဲတွေထပ်မံဖြစ်ပွါးခဲ့ပါတယ်။ အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများ နဲ့ ပြင်သစ်နိုင်ငံ တို့က သမ္မတရဲ့ တတိယမြောက်သက်တမ်းအထိဆက်လက်ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံမှုကြောင့် ဖြစ်ပွါးလာတဲ့
တင်းမာမှုတွေကို အဆုံးသတ်နိုင်အောင် တွေ့ဆုံ
ဆွေးနွေးတာတွေလုပ်ကြဖို့ တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။
ကွာတာရာဟာ အောက်တိုဘာလ ၃၁ရက်နေ့ ကရွေးကောက်ပွဲကို ၉၄ ရာခိုင်နှုန်း
ကျော်နဲ့ အနိုင်ရခဲ့ပေမဲ့ ၊အတိုက်အခံတွေက
သမ္မတဟာ ကန့်သတ်ထားတဲ့ သက်တမ်း ၂ဆက်ထက်ကျော်လွန် ပြီး အရွေးခံတဲ့အတွက် ဆန္ဒမဲပေးတာကိုငြင်းပယ်ခဲ့ကြပြီးနောက်မှာ  ဒီအာဖရိကနိုင်ငံဟာ ပြဿနာနွံထဲမှာနစ်နေပါတယ်။
တင်းမာမှုပဋိပက္ခတွေဟာ လူပေါင်း၃၀၀၀ ဝန်းကျင်သေဆုံးခဲ့ရပြီးဖြစ်တဲ့အဓိကပြည်တွင်းစစ်ကို ဖြစ်ပွါးစေခဲ့တဲ့ ၂၀၁၀ခုနှစ်က အငြင်းပွါးခဲ့တဲ့ရွေးကောက်ပွဲတွေ ကြောင့်ဖြစ်ခဲ့ရတဲ့ ဒါဏ်ရာအနာတရတွေကိုပြန်ပြီး သတိရမိစေပါတယ်။ကွာတာရာရဲ့တတိယမြောက်သက်တမ်း အထိ ဝင်ရောက်အရွေးချယ်ခံတာကြောင့် ပြိုင်ဘက်မျိုးနွယ်စုအဖွဲ့အစည်းတွေကြားဖြစ်ပွါးခဲ့တဲ့ပဋိပက္ခအဓိကရုဏ်း တွေကြောင့်တနင်္လာနေ့ နဲ့အင်္ဂါနေ့အကြား အမ်ဘက်တို အရှေ့ပိုင်းဗဟိုမြို့မှာ အနည်းဆုံးလူ၃ယောက် သေဆုံးခဲ့တယ် လို့ ရဲတပ်ဖွဲ့ နဲ့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။
“ခုတော့အခြေအနေတွေ တည်ငြိမ်နေပါပြီ။စစ်ကူပေးမဲ့တပ်သားတွေအခင်းဖြစ်ရာဒေသတွေမှာကင်းလှည့်နေကြပါတယ်။”လို့ ပြင်သစ်ရဲတပ်ဖွဲ့ရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတယောက်ကပြောဆိုခဲ့ပြီး၊လူစုစုပေါင်း ၃ယောက်သေဆုံးပြီး၊၂၆ယောက်ဒါဏ်ရာရခဲ့တာကို အတည်ပြုပေးခဲ့ပါတယ်။

တနင်္လာနေ့တုန်းက အခြားမြို့နှစ်မြို့မှာလည်း နိုင်ငံရဲ့ ထိပ်ပိုင်းတရားရုံးက သမ္မတရဲ့ရွေးကောက်ပွဲ အောင်နိုင်မှုကို တရားဝင်အတည်ပြုပေးလိုက်တာကြောင့်အဓိကရုဏ်းများဖြစ်ပွါးပြီး လူ၉ဦးသေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ဆက်နွယ်ပြီး ဖြစ်ပွါးလာမဲ့အကြမ်းဖက်မှုတွေကို စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့တာကြောင့် အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်)နိုင်ငံသား၈၀၀၀ကျော် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေဆီထွက်ပြေးသွားခဲ့ကြတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ
ဒုက္ခသည်ကယ်ဆယ်ရေး အေဂျင်စီက အင်္ဂါနေ့
ကပြောခဲ့ပါတယ်။
အနောက်အာဖရိကအုပ်စု ECOWASက
ကွာတာရာကိုလှိုက်လှိုက်လှဲလှဲဂုဏ်ပြုချီးကျူးခဲ့ကြပေမဲ့ ၊အဖွဲ့ဝင်၁၅နိုင်ငံပါတဲ့အုပ်စုကသြဂုတ်လကတည်းကစတင်ပြီး လူ၅၀ ဝန်းကျင်သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ မတည်ငြိမ်မှုတွေဖြစ်ပွါးခဲ့ရပြီးနောက်မှာ အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်) ပြည်သူတွေကို ပြန်ပြီး စုစည်းညီညွတ်အောင် ဆောင်ရွက်ဖို့ သူ့ကိုတိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။
အရင်က IMFရဲ့စီးပွါးရေးပညာရှင်တဦးဖြစ်သူ ကွာတာရာဟာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှာ သမ္မတအဖြစ် ပဌမအကြိမ်စတင်အရွေးခံခဲ့ရပြီး ပြိုင်ဘက်အကြီးအကဲ ဟင်နရီ ကိုနန် ဘေဒီး ကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်တာတွေမလုပ်ဖို့ ပြဿနာ အကျပ်အတည်းတွေကို တိန်းသိမ်းရန် ဆွေးနွေးတာတွေလုပ်ဖို့ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
“ကျွန်တော်ဟာ အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်) နိုင်ငံသားအားလုံးအတွက် သမ္မတ ဖြစ်မှာပါ။”
လို့တနင်္လာနေ့ညနေခင်းမှာ နိုင်ငံတော်မိန့်ခွန်း
ပြောဆိုရင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
အဓိကအတိုက်အခံပါတီCDPI(ဒါမှမဟုတ်)
ပါတီရဲ့အကြီးအကဲ အသက်၈၆နှစ်အရွယ် အရင် သမ္မတဟောင်း ဘေဒီ ဆီက တရားဝင် ဘာတုန့်ပြန်မှုမျိုးမှ မလုပ်ခဲ့ပါဘူး။
ဘေဒီရဲ့ အဘစ်ဒ်ဂျန် စံအိမ်ကို လုံခြုံရေးတပ်သားတွေကပိတ့်ဆို့ထားဆဲဖြစ်ပါတယ်။ အခြားအတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင် နှစ်ဦးကို မဲရလဒ်တွေကို ငြင်းပယ်ပြီး စင်ပြိုင်အစိုးရအဖြစ်ကြေညာခဲ့လို့ နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှု
နဲ့ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့အတိုက်အခံကိုယ်စားလှယ် တဦးကတော့ ဆက်လက်ပြီးသဘောထား တင်းမာနေတုန်းပါပဲ။
“ကျွန်တော်တို့ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုဘူး။ကွာတာရာဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခဲ့တာကျွန်တော်တို့အားလုံးသိတာပဲ။”လို့ PDCIအုပ်စုကွဲ တခုရဲ့ခေါင်းဆောင် အန်န် ဂေါ်ရန် ဒရီယေ ဒရီ ကပြောဆိုပါတယ်။
“တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှာကိုလက်ခံပါတယ်။ ဒါပေမဲ့စည်းမျဉ်းဥပဒေကိုတော့ လေးစားလိုက်နာရမှာပဲ။”လို့သူကပြောပါတယ်။
ECOWASက အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်) ပြည်သူအားလုံးကို ငြိမ်းချမ်းစွာ လူမှုရေး ပေါင်းစည်းညီညွတ်ကြဖို့ တောင်းဆိုလိုက်ပြီး၊သူတို့တွေရဲ့မတူကွဲပြားတဲ့အမြင်တွေကို
တရားဥပဒေလမ်းကြောင်းကနေဆောင်ရွက်တာ၊တွေ့ဆုံဆွေးနွေးတာတွေကနေပြဿနာတွေကိုဖြေရှင်းတာ လုပ်ဆောင်ကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ ကုလသမ္မဂ၊ဥရောပသမဂ္ဂ နဲ့ အာဖရိက သမဂ္ဂတွေအားလုံး က အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်)မှာ အခြေအနေတွေကိုပိုပြီးဆိုးဝါးလာစေမဲ့ တင်းမာမှုတွေကို ရပ်တန့်သွားအောင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးတာတွေ လုပ်ဆောင်ကြဖို့ တိုက်တွန်းထားကြပါတယ်။
အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်)နိုင်ငံဟာ ပြင်သစ်ဘာသာစကားသုံးတဲ့ အနောက်အာဖရိကရဲ့အကြီးဆုံးစီးပွါးရေးလုပ်ငန်းဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ကိုကိုး ထုတ်လုပ်တဲ့နိုင်ငံ
တခုဖြစ်ပါတယ်။
အနောက်တိုင်းသံတမန်တွေ နဲ့ အစိုးရအဖွဲ့
တွေကတော့ ခုအချိန်အထိ ခိုင်မာတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေမချမှတ်ရသေးပေမဲ့ နှစ်ဘက်စလုံးနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွေ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေကြတယ်လို့ပြောကြ
ပါတယ်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂျင်းန် ယဗ်စ်
လီ ဒရိုင်ယန် က “ကွာတာရာရဲ့တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖို့ကမ်းလှမ်းချက်တွေဟာ ဦးတည်ချက်မှန်ကန်တယ်လို့
အရင်အိုင်ဗရီကို့စ်(တ်)နိုင်ငံရဲ့ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်သူနိုင်ငံအနေနဲ့ ယုံကြည်ပြီး၊ဆောင်ရွက်ချက်တွေဟာ ပြဿနာတွေ ငြိမ်းအေး ပြေလည်သွားစေမယ်လို့မျှော်လင့်
ပါတယ်။”လို့ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
“ဘေဒင် နဲ့ ကွာတာရာတို့ဟာ တယောက်နဲ့
တယောက်အပြန်အလှန်တွေ့ဆုံကြပြီး တင်းမာမှုတွေကို အဆင့်တခုရောက်အောင် လျှော့ချပေးနိုင်ကြပါလိမ့်မယ်။”လို့ အနောက်တိုင်း သံတမန်တဦးက ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
“ဒီနှစ်ယောက်ကြားမှာစစ်မှန်တဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွေဖြစ်ပေါ်လာဖို့လိုအပ်ပါတယ်။” ပြင်းထန်တဲ့ယှဉ်ပြိုင်မှုတွေဟာအိုင်ဗရီကို့စ်(တ်) နိုင်ငံရဲ့နိုင်ငံရေးမှာဆယ်စုနှစ်
များစွာကြာအောင်ဖြစ်ပွါးလာခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၀ခုနှစ်အာဏာရလာချိန်ကတည်းက
ကွာတာရာက “ဒုတိယသက်တမ်းကုန်ချိန်မှာ
နောက်မျိုးဆက်အတွက်နည်းလမ်းရှာရမယ်။
ရေရှည်ဖြစ်ပွါးလာခဲ့တဲ့ရန်ငြိုး ရန်စတွေ အဆုံးသတ်နိုင်ဖို့မျှော်လင့်ထားတယ်။”လို့ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူရွေးချယ်ထားခဲ့တဲ့ဆက်ခံသူ
ဇူလိုင်လမှာရုတ်တရက်သေဆုံးသွားတာကြောင့် သူ့ရဲ့စိတ်ဟာချက်ချင်းပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။
သူနဲ့ယှဉ်ပြိုင်ဘက် ဒေါသဖြစ်နေတဲ့အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်တွေက ရွေးကောက်ပွဲ အလွန်မှာဖြစ်ပေါ်လာတဲ့တင်းမာမှုတွေကိုသွေးထိုးလှုံ့ဆော်နေကြပုံဟာ၂၀၁၀-၁၁ခုနှစ်တုန်းက သမ္မတ လော့ရန့်
ဂဘာဂဘိုက သူကွာတာရာကို ရှူံးနိမ့်ခဲ့ရတာကို
လက်မခံပဲငြင်းဆန်နေခဲ့ပုံ နဲ့တူ နေပါတယ်။
ပြင်သစ်တပ်ဖွဲ့တွေကနောက်ဆုံးမှာ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့တဲ့ အတွက် ကွာတာရာ   နဲ့ သူ့ရဲ့သစ္စာခံတွေဟာ လောရန့်ကို မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
တိုင်းပြည်ဟာ အရင်ကတည်းက ပြည်တွင်းစစ်အပြီးမှာနှစ်ပိုင်းကွဲနေခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ မြောက်ပိုင်းကို သူပုန်များကထိန်းချုပ်ထားပြီး၊တောင်ပိုင်းကိုလောရင့် ရဲ့တပ်ဖွဲ့တွေက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ပါတယ်။

Source:(AFP)


Spread the love
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •